ประวัติวัดพิจารณ์โสภณ

    วัดพิจารณ์โสภณ เดิมชื่อ “วัดมอญ” สร้างเป็นวัด ตั้งแต่ปี พ.ศ. ๒๒๗๕ ในรัชสมัย พระเจ้าอยู่หัวบรมโกศ แห่งกรุงศรีอยุธยาเป็นราชธานี จากการนิมิตผู้สร้างวัดได้เขียนชื่อเป็นอักษรมอญ แล้วให้ร่างทรงองค์เทพองค์พรหม (ร่างพระองค์ดำ หรือ สมเด็จพระนเรศวรมหาราช ) อ่าน ปรากฏว่า “วัดมอญ”

     สร้างโดยนาย อุฑการ ซึ่งเป็นชนชั้นเหลนโหลนชาวมอญ  ได้สร้างอุทิศส่วนบุญกุศลและให้เป็นอนุสรณ์แก่บรรพบุรุษชาวมอญทั้งหลาย ที่ได้อพยพติดตามสมเด็จพระนเรศวรมหาราชมาจากเมืองแครง มาอาศัยร่มโพธิสมภารกรุงศรีอยุธยา ในคราที่สมเด็จพระนเรศวรมหาราช ประกาศอิสระภาพไม่ขึ้นต่อกรุงหงสาวดี เมื่อวันขึ้น ๑ ค่ำ เดือน ๖ ปี พ.ศ. ๒๑๒๗ และได้อาสาร่วมกำลังพลกรุงศรีอยุธยา

     โดยการนำของ สมเด็จพระนเรศวรมหาราช กับ พระเอกาทศรถ พระอนุชา ทำการรบกับกองทัพ กรุงหงสาวดี โดยมี พระเจ้านันทบุเรง กษัตริย์พม่าเป็นแม่ทัพซึ่งกองทัพทั้งสองได้ทำการรบกันที่บริเวณบ้านบางโผงเผง แขวงวิเศษชัยชาญ เมื่อวันที่ ๑๕ เดือนพฤษภาคม ปี พ.ศ. ๒๑๓๐ ในการรบครั้งนี้ เป็นเหตุให้ชาวมอญที่ได้อาสาร่วมมารบในกองทัพเสียชีวิตเป็นจำนวนไม่น้อย นาย อุฑการ ซึ่งเป็นชนชั้นเหลนโหลน จึงได้สร้างวัดอุทิศส่วนกุศลให้แก่บรรพบุรุษเพื่อเป็นอนุสรณ์ ให้ชื่อว่า “วัดมอญ”

       ตราบจนถึงปี พ.ศ. ๒๔๙๕ กรมการศาสนา ได้พิจารณาเห็นว่า วัดมอญ มีประชาชนจำนวนมากเลื่อมใสศรัทธา ทำบุญกุศลสม่ำเสมอ เห็นสมควรให้เปลี่ยนชื่อวัดเสียใหม่จาก “วัดมอญ” เป็น “วัดพิจารณ์โสภณ” เพื่อความเป็นสิริมงคล พร้อมกับวัดในเขตอำเภอป่าโมก จังหวัดอ่างทอง อีก ๒ วัด ด้วยกัน คือ
      ๑.วัดโบสถ์ตีนท่า เปลี่ยนเป็น “วัดโบสถ์วรดิตถ์” วัดนี้อยู่ตำบลป่าโมก อำเภอป่าโมก จังหวัดอ่างทอง
      ๒.วัดกระสอบ เปลี่ยนเป็น “วัดพินิจธรรมสาร” วัดนี้อยู่ตำบลบางปลากด อำเภอป่าโมก จังหวัดอ่างทอง
     (๑) ประวัติวัดจากสำนักงานพระพุทธศาสนาแห่งชาติ พุทธมณฑล จังหวัดนครปฐม
     (๒) การนิมิตของพระครูโสภณพัฒนวิจารณ์ (สังเวียน ปญฺญาทีโป) จันทร์กระจ่าง
     (๓) ประวัติศาสตร์ชาติไทย สมัยกรุงศรีอยุธยา เรียบเรียงโดย พระบริหารเทพธานี
     (๔) ประวัติศาสตร์ชาติไทย “สามกษัตริย์” เรียบเรียงโดย อ.พลาดิศัย สิทธิธัญกิจ
ประวัติเจ้าอาวาส  รองเจ้าอาวาส  ผู้ช่วยเจ้าอาวาส
     ก่อนปี พ.ศ. ๒๔๔๒ ไม่ทราบปรากฏหลักฐานเป็นที่แน่ชัด  จึงไม่สามารถจะหาประวัติอดีตเจ้าอาวาสได้ทั้งหมด  แต่หลังจากปีพ.ศ.๒๔๔๒ จนถึงปัจจุบัน  วัดพิจารณ์โสภณ (วัดมอญ)มีเจ้าอาวาสปกครองพระภิกษุ สามเณร  รวม ๑๐ องค์  ดังนี้
      (๑) หลักฐานสร้างวัด  สำนักพระพุทธศาสนาแห่งชาติ  พุทธมณฑล  จังหวัดนครปฐม
      ๑.พระอธิการหว่าง
      ๒.พระอธิการสอน
      ๓.พระอธิการทัด
      ๔.พระอธิการพร้อม
      ๕.พระอธิการผัน
      ๖.พระอธิการสุด
      ๗.พระอธิการช้อย  อ่ำขำ
      ๘.พระครูโสภณธรรมพิจารณ์  (กวา อานนฺโท)
      ๙.พระครูโสภณพัฒนวิจารณ์  (สังเวียน  ปญฺญาทีโป)  นามสกุล  “จันทร์กระจ่าง”
      ๑๐.พระครูโสภณธรรมวิจารณ์ ทรงพล  อํสุกาโร  นามสกุล  “อุ่นทรัพย์”  เจ้าอาวาสทั้ง  ๑๐ องค์นี้  บรรดาผู้สูงอายุเท่าที่มีอยู่ในบ้านโผงเผง  ไม่มีผู้ใดทราบได้  ทราบเฉพาะลำดับที่ ๗ ลงมา  เท่านั้น